|
 Józef Rufin Wybicki herbu Rogala urodził się 29. września
1747 r. w Będominie koło Kościerzyny. Był
działaczem politycznym, publicystą,
dramatopisarzem i poetą. W latach 1755-63
uczył się u jezuitów w Starych Szkkotach pod
Gdańskiem. Od 1765 do 1767 r. odbywał
praktykę palestrancką przy trybunale w
Poznaniu. W latach 1767-68 jako poseł na
sejm delegacyjny wsławił się wystąpieniem
przeciw gwałtom N. W. Repnina, 27. lutego
wnosząc manifest protestacyjny po porwaniu
senatorów. Od 1768 do 1772 r. uczestniczył w
konfederacji barskiej. W roku 1770 i 71
studiował prawo w Lejdzie.
Po powrocie na Pomorze zbliżył się do obozu królewskiego,
publikując Myśli polityczne o wolności
cywilnej wymierzone przeciw nierządowi i
fałszywemu pojęciu wolności w szlacheckiej
Rzeczpospolitej. Zatrudniony był od schyłku
1776 r. jako sekretarz zespołu
opracowującego projekt tzw. Kodeksu
Zamoyskiego (odrzuconego następnie przez
sejm w 1780 r.). Jako wybitny prawnik
uczestniczył w królewskich obiadach
czwartkowych. Dla bratanka króla, Stanisława
Poniatowskiego ułożył projekt oczynszowania
chłopów w jego dobrach. Od 1777 r. był
członkiem Towarzystwa do Ksiąg
Elementarnych. Na polecenie Komisji Edukacji
Narodowej wizytował szkolnictwo na Litwie,
gdzie wykrył poważne nadużycia i reformował
Akademię Wileńską.
Osiadłszy w 1781 r. w świeżo zakupionych Manieczkach, z dala
od życia publicznego, wystawiał, we własnym
i sąsiednich dworkach, napisane przez siebie
opery. Zbliżył się do przedsejmowej opozycji
"puławskiej" narażając się dworowi. Był
cenionym mówcą i twórcą literackim.
Rozpowszechniał anonimowo drobne wiersze
okolicznościowe. Próbował pisać libretta do
oper, tragedie i komedie. Duży sukces
odniósł komedią obyczajową o charakterze
moralizatorsko-dydaktycznym pt. Kulig
(1783). Najambitniejszym jego utworem
dramatycznym była tragedia Zygmunt August
(1791)
Był posłem na sejm 1784 r. i Sejm Czteroletni, w czasie
którego entuzjastycznie przyjął ustawę o
miastach, czemu dał wyraz w komedii
politycznej Szlachcic mieszczaninem. Gdy
Manieczki znalazły się pod zaborem pruskim w
1793 r. przeniósł się do Krobowa pod
Warszawą. Uczestniczył w Insurekcji
Kościuszkowskiej 1794 r. towarzysząc Janowi
Henrykowi Dąbrowskiemu w wyprawie
wielkopolskiej, przywracając administrację
na wyzwalanych terenach. Po upadku powstania
udał się do Paryża, gdzie był działaczem i
publicystą Agencji (przedstawicielstwo
powstania kościuszkowego założone w 1794 r.
w Paryżu).
Z Warszawy wezwał Jana Henryka Dąbrowskiego i wraz z nim
organizował legiony polskie. W 1797. napisał
Pieśń legionów polskich we Włoszech, znaną
jako Mazurek Dąbrowskiego. Od 1802 r.
spisywał pamiętniki - Życie moje ( nie
ukończone). W latach 1802-06 mieszkał we
Wrocławiu i czasowo w Dreźnie. Od 1805 r.
był członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Do życia publicznego powrócił wezwany w 1806 r. przez
Napoleona jako jego pełnomocnik na
zajmowanych ziemiach polskich. Jako członek
tymczasowej Komisji Rządzącej, odegrał
znaczącą rolę przy powstaniu Księstwa
Warszawskiego. Po 1813 r. zmienił orientację
na prorosyjską. Był prezesem Sądu
Najwyższego w latach 1817-20. W pracach
publicystycznych wysuwał projekty reform na
wzór parlamentaryzmu angielskiego.
Józef Wybicki zmarł 10. marca 1822 r. w Manieczkach koło
Śremu. W 1962 r. otwarto Muzeum Wybickiego w
Będominie (od 1978 r. działa w Manieczkach)
zmienione w 1978 r. na Muzeum Hymnu
Narodowego. |
